Zasady sporządzania wniosku o upadłość konsumencką reguluje Prawo upadłościowe oraz rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 17 grudnia 2015r. w sprawie określenia wzorów formularzy wniosku o ogłoszenie upadłości osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej.  Dłużnik ma również możliwość wystąpienia do sądu z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu na podstawie art. 117 kodeksu postępowania cywilnego.

Jak ustanowić pełnomocnika z urzędu?

Zgodnie bowiem z treścią art. 117 §  1 k.p.c. „Strona zwolniona przez sąd od kosztów sądowych w całości lub części, może domagać się ustanowienia adwokata lub radcy prawnego”. Najpierw więc trzeba uzyskać zwolnienie od kosztów, a to wymaga napisania wniosku o zwolnienie od kosztów i załączenia wypełnionego formularza. Do tego można oczywiście załączyć wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, ale brak zwolnienia od kosztów wyłącza ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

Spis wierzycieli i wysokość zadłużenia

Często zdarza się, że dłużnik ma kłopot ze sporządzeniem spisu wierzycieli i wierzytelności, szczególnie jeżeli w przeszłości prowadził działalność gospodarczą, zmieniał miejsce zamieszkania i stracił kontakt z wierzycielami, a także na skutek znacznego upływu czasu.

Najważniejszym źródłem, jakim może dysponować dłużnik, jest korespondencja z wierzycielami i ich dokumenty finansowe. Mogą to być faktury, upomnienia, przedsądowe wezwania do zapłaty, jak również pisma od komorników i z sądów oraz firm windykacyjnych, itp. Na podstawie danych z tych dokumentów sporządza się roboczy spis wierzycieli, a następnie zwraca się do każdego z nich z pisemnym zapytaniem o aktualną wysokość zadłużenia oraz okres naliczania odsetek. Jeżeli dług został sprzedany firmie windykacyjnej, należy zwrócić się do niej z tym zapytaniem.

Jeżeli dłużnik prowadził wcześniej działalność gospodarczą, powinien zwrócić się także do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz właściwego Urzędu Skarbowego. Ponadto w przypadku wszczętych i prowadzonych, a niewykonanych jeszcze egzekucji komorniczych, należy wystosować odpowiednie zapytanie do komornika.

Niestety nie zawsze dłużnik przechowuje dokumentację, umożliwiającą odtworzenie pełnej listy wierzycieli i wierzytelności. Szczególnie przy znacznej liczbie zobowiązań zgromadzenie wszystkich dokumentów bywa utrudnione lub wręcz niemożliwe. Wówczas dłużnik może zwrócić się do instytucji, które gromadzą, przechowują i udostępniają informacje o długach i dłużnikach:

  • BIK S.A. – Biuro Informacji Kredytowej Spółka Akcyjna jest firmą, która dysponuje danymi z banków i kas oszczędnościowych na temat zaciągniętych w nich zobowiązań. BIK S.A. zostało powołane przez Związek Banków Polskich na podstawie ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Prawo bankowe. Gromadzi, przetwarza i udostępnia informacje o kredytach, pożyczkach, kartach płatniczych (kredytowych, debetowych), limitach debetowych na rachunkach bankowych. Banki i kasy oszczędnościowe przekazują do BIK informacje zarówno o terminowych spłatach zobowiązań, jak i o zaległościach i opóźnieniach w spłatach.
  • BIG – Biura Informacji Gospodarczej. Instytucje ta gromadzą, przetwarzają i udostępniają informacje o wiarygodności podmiotów będących lub niebędących osobami prawnymi oraz osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą oraz konsumentów (nieprowadzących tej działalności). BIG powołano na mocy ustawy  z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych. Informacje do BIG przekazują wierzyciele, głównie firmy pożyczkowe.

Obecnie funkcjonuje pięć biur informacji gospodarczej:

  1. Biuro Informacji Gospodarczej InfoMonitor S.A
    Z. Modzelewskiego 77, 02-679 Warszawa
  2. Krajowe Biuro Informacji Gospodarczej S.A.
    Lublańska 38, 31-476 Kraków
  3. Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej S.A.
    Armii Ludowej 21, 51-214 Wrocław
  4. Rejestr Dłużników ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A.
    Bankowy 2, 00-095 Warszawa
  5. Krajowa Informacja Długów Telekomunikacyjnych Biuro Informacji Gospodarczej S.A.
    Poleska 44, 25-325 Kielce
  • RDN – Rejestr Dłużników Niewypłacalnych. Jest to centralna, skomputeryzowana baza danych podmiotów, które nie spłacają swoich zobowiązań. Rejestr powołany został na mocy ustawy z dnia 20 sierpnia 1997r. o Krajowym Rejestrze Sądowym i prowadzony jest w ramach tego rejestru.

Zażalenie na postanowienie oddalająca wniosek o upadłość konsumencką

Oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości konsumenckiej nie zamyka drogi do oddłużenia; dłużnikowi przysługuje złożenie zażalenia na postanowienie sądu o oddaleniu wniosku. Należy je wnieść do sądu drugiej instancji (właściwego miejscowo sądu okręgowego) za pośrednictwem sądu rejonowego, który wniosek oddalił. Sąd okręgowy rozpoznaje zażalenie na posiedzeniu niejawnym. Jeżeli uzna zażalenie za uzasadnione, wówczas wydaje postanowienie o uchyleniu postanowienia oddalającego wniosek i przekazuje wniosek do ponownego rozpoznania sądowi rejonowemu wraz z uzasadnieniem orzeczenia, w którym zawarte są wskazania do dalszego procedowania. Sąd okręgowy nie może zmienić zaskarżonego postanowienia sądu pierwszej instancji i ogłosić upadłość dłużnika. Opłata sądowa za wniesienie zażalenia wynosi 200 zł.